İŞÇİ HAREKETİNDEN DÖRDÜNCÜ CUMHURBAŞKANLIĞINA

Lula addressing Brazilian metalworkers in 1979

Brezilya’da işçi sınıfının içinden çıkarak ülkenin siyasal tarihini değiştiren Luiz Inácio Lula da Silva, dördüncü kez cumhurbaşkanı seçildi. Metal işçiliğinden sendikal mücadeleye, grevlerden devlet başkanlığına uzanan bu yaşam, yalnızca bir siyasetçinin başarısını değil, Brezilya emekçi sınıflarının uzun mücadele tarihini de taşıyor.

25 Ekim’de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda İşçi Partisi (PT) lideri Lula, oyların yüzde 51,79’unu alarak aşırı sağın adayı Flávio Bolsonaro’yu geride bıraktı. Bolsonaro yüzde 48,21’de kaldı. Yaklaşık 4,4 milyon oy farkıyla kazanılan seçim, Lula’yı Brezilya tarihinde dört kez doğrudan halkoyuyla cumhurbaşkanı seçilen ilk siyasetçi yaptı.

Ancak Bolsonaro seçim sonucunu kabul etmeyerek hukuki itirazda bulunacağını açıkladı.

Lula’nın siyasal geçmişi, Brezilya’nın sınıfsal çelişkilerinden bağımsız değil. Ülkenin sanayileşme sürecinde ağır çalışma koşullarına karşı örgütlenen metal işçileri, askerî diktatörlük yıllarında yalnızca ücretlerini değil, sendikal ve demokratik haklarını da savunuyordu. Lula, bu mücadelelerin içinden yükseldi. 1980’de İşçi Partisinin kuruluşunda yer aldı ve daha sonra sendikal hareketin taleplerini parlamenter siyasete taşıdı.

Brezilya gibi büyük servetlerin derin yoksullukla yan yana bulunduğu bir ülkede, işçi kökenli bir liderin dört kez cumhurbaşkanlığına seçilmesi tarihsel bir anlam taşıyor. Bununla birlikte siyasal temsil ile ekonomik iktidar arasındaki ayrım bugün de varlığını koruyor.

Lula’nın önceki hükümetleri döneminde uygulanan sosyal yardım programları, milyonlarca insanın yoksulluktan çıkmasında önemli rol oynadı. Ancak bu politikalar Brezilya ekonomisinin temel mülkiyet ilişkilerini değiştirmedi. Büyük sermaye grupları, finans çevreleri ve tarımsal ihracata dayalı ekonomik yapı güçlerini korudu.

Bu çelişki, Lula’nın dördüncü döneminin de merkezinde bulunuyor.

Çünkü sermayenin belirleyici olduğu bir ekonomik düzende, seçim yoluyla hükümet olmak ile toplumsal zenginliğin üretimi ve paylaşımı üzerinde emekçilerin söz sahibi olması aynı şey değildir. Sosyal politikalar eşitsizlikleri azaltabilir; ancak bu eşitsizlikleri sürekli yeniden üreten ilişkiler varlığını sürdürebilir.

Brezilya’daki seçimler aynı zamanda Latin Amerika’da sol siyaset ile aşırı sağ arasındaki mücadelenin yeni bir aşamasını oluşturuyor. Bolsonaro ailesi, muhafazakâr toplumsal kesimlerin desteğini korurken ABD Başkanı Donald Trump ile kurduğu siyasi yakınlıkla da öne çıkıyor.

Lula ise uluslararası ilişkilerde Brezilya’nın bağımsız hareket alanını genişletmeye, BRICS ülkeleriyle işbirliğini sürdürmeye ve çok kutuplu dünya düzeni içinde daha etkin bir konum elde etmeye çalışıyor.

Bununla birlikte emperyalist güç ilişkilerine karşı daha bağımsız bir dış politika izlemek, ülke içindeki sınıfsal eşitsizliklerin kendiliğinden ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Uluslararası sermayeyle ilişkiler, dış borçlar, finans piyasalarının baskısı ve büyük toprak sahiplerinin ekonomik gücü, Brezilya hükümetinin kararlarını etkilemeyi sürdürüyor.

Lula’nın dördüncü seçim zaferi bu nedenle hem siyasal bir sürekliliği hem de çözülmemiş toplumsal çelişkileri temsil ediyor.

Seçim sonucunun ardından sağ partilerin Kongredeki güçlü varlığı ve Bolsonaro’nun itirazları, yeni dönemde yaşanabilecek siyasal gerilimlerin işaretlerini veriyor.

Brezilya’da emekçi sınıfların geleceğini yalnızca cumhurbaşkanının kimliği değil, ücretler, çalışma koşulları, toprak mülkiyeti, kamusal hizmetler ve toplumsal zenginliğin nasıl bölüşüleceğine ilişkin mücadeleler belirleyecek.

Lula işçi hareketinden gelerek dördüncü kez devletin başına geçti. Şimdi önünde, sosyal kazanımları korumanın ötesinde, kendisini iktidara taşıyan toplumsal kesimlerin ekonomik ve demokratik taleplerine yanıt verme sorumluluğu bulunuyor.

Brezilya seçimleri bir kez daha siyasal iktidarın hangi toplumsal güçler adına ve hangi ekonomik ilişkiler içinde kullanıldığı sorusunu gündeme getirdi.

GOCCOM Brezilya

Yorum yap

← Ana Sayfaya Dön