İzmir’in Şişmanı

Recep Tayyip Erdoğan, Cemil Tugay’a AKP rozeti takarken. Fotoğraf: AK Parti / X yayını.

Seyhan Uludag

Cemil Tugay’ın AKP’ye geçişine şaşırmadım. Onu eleştirmek için Erdoğan’ın elinden rozet almasını beklemedim. Daha önce yazdığım “Utanmazlığın Kurumsallaştığı Yer: Huzur Hakkı” ve “İzmir’de Sosyal Faşizmin Adı: Hakkını İstersen Gazla Tanışırsın” başlıklı yazılarda, bugün yeniden tartışılan siyasi etiği, işçiler karşısındaki tutumu üzerinden sorgulamıştım. Benim için bir siyasetçinin kim olduğu, kürsüde hangi değerleri sıraladığından önce, elindeki yetkiyi kimin lehine kullandığıyla anlaşılır. İşçinin karşısında nerede durduğuna bakmıştım. Bugün de aynı yerden bakıyorum.

7 Ekim’de takılan rozet, benim açımdan geçmişi silen yeni bir başlangıç değil; daha önce eleştirdiğim yönetim anlayışını yeniden değerlendirmeyi gerektiren siyasi bir tercihtir. O tercihin hesabı, birkaç hizmet cümlesiyle kapatılamaz. Çünkü belediye başkanlığı, sahibinin istediği yere taşıyabileceği kişisel bir servet değildir. Bir kentin oylarıyla kazanılmış kamusal bir görevdir. O makamda oturan kişi, kendisine verilen desteğin hangi siyasi beklentilerle oluştuğunu yok sayamaz.

Seçmenin verdiği yetki, başkanın şahsi tapusu değildir. Sandıktan çıkan iradeyi kendi siyasi yolculuğunun bagajına koyup başka bir partiye taşıyan herkes, bunun hesabını seçmene vermek zorundadır. İnsan elbette düşüncesini değiştirebilir. Fakat düşünce değiştirme özgürlüğü, o düşünceye karşı verilmiş oyları da yanında götürme hakkı yaratmaz. Siyasi etik tam burada başlar: Kendi kararının bedelini kendin mi ödüyorsun, yoksa sana güvenenlere mi ödetiyorsun?

Önceki yazılarımda üzerinde durduğum mesele buydu. İşçinin geçimi tasarruf hesabına dönüştürülürken yönetim katındaki ayrıcalıkların nasıl savunulduğunu sorguladım. Belediye şirketlerinin hangi anlayışla yönetildiğini, emeğin neden gider kalemi olarak görüldüğünü tartıştım. Huzur hakkı başlığı altında sorduğum soru, bir ödemenin adından daha büyüktü: Kamunun kaynakları dağıtılırken kim korunuyor, kimden fedakârlık isteniyordu? Bugün parti değiştiren başkanın siyasi ahlakını değerlendirirken bu soruyu unutmamız mı gerekiyor?

İşten çıkarılan insanın hayatında “tasarruf” kelimesi soyut değildir. Ödenemeyen kiradır, ertelenen tedavidir, çocuğun ihtiyacına cevap verememektir. Yönetim raporunda bir satır eksilirken bir evde gelecek duygusu eksilir. Sosyal belediyecilik iddiasının sınandığı yer de burasıdır. İşçinin yaşadığı yıkımı idari bir zorunluluk diye anlatıp ondan sabır bekleyen anlayış, kendi kararlarının toplumsal bedelini görünmez kılar. Benim itirazım, o görünmezliğeydi.

Bu nedenle bugün meseleyi yalnızca “CHP’den seçildi, AKP’ye geçti” cümlesine sıkıştırmayacağım. O cümle gerçekleşen siyasi değişikliği anlatır; fakat benim eleştirimin bütününü anlatmaz. Ben onu CHP rozeti taşırken de eleştirdim. Muhalefet partisinden seçilmiş olmasını, işçiler karşısındaki uygulamalarını sorgulamamak için gerekçe kabul etmedim. Siyasi sadakatimi bir belediye başkanının makamına bağlamadım. Ölçüm, emeğin hakkı ve kamusal sorumluluktu.

Bugün şaşkınlık açıklaması yapanların da kendilerine sorması gereken sorular var. Bir yöneticinin siyasi etiği neden ancak parti değiştirdiğinde tartışılıyor? İşçiler itiraz ederken aynı dikkat neden gösterilmiyor? Kendi partisinde kaldığı sürece görmezden gelinen bir yönetim anlayışı, başka partiye geçince mi sorun oluyor? Eğer mesele ilkeyse, ilke herkes için geçerli olmalıdır. İşçinin hakkı, parti içi hesapların ertelenebilir maddesi değildir.

Benim önceki yazılarım, bugünkü geçişi önceden bildiğim iddiasına dayanak değildir. Kimin ne zaman hangi partiye katılacağını bilmek başka, bir siyasetçinin uygulamalarındaki ahlaki sorunu görmek başkadır. Ben ikincisini yaptım. Tugay’ın siyasi etiğine ilişkin itirazımı, henüz bugünkü rozet yokken yazdım. Bugün geçmiş metinlerime dönerken söylediğim şudur: Bu sorgulamayı başlatmak için parti değiştirmesini beklemek gerekmiyordu.

AKP’ye katılmak kendi kararıdır. Fakat bu kararın İzmir halkı adına verilmiş gibi sunulmasına itiraz etmek de seçmenin hakkıdır. İzmir’in siyasi iradesi bir kişinin tercihiyle yeniden adlandırılamaz. Kentin insanları, belediye başkanının arkasından kendiliğinden parti değiştirmiş sayılmaz. Makamı elinde tutmak, o makamı mümkün kılan bütün güveni de hâlâ elinde tuttuğun anlamına gelmez.

Cemil Tugay bugün yeni bir rozet taşıyor. Benim sorularım ise yerinde duruyor: İşçinin karşısında hangi sorumluluğu üstlendin? Seni seçenlere ne vaat ettin? Bugünkü kararını o vaatlerle nasıl açıklıyorsun? Siyasi etik, bu sorulardan kaçıp güçlü bir kürsünün gölgesine sığınarak kurulamaz.

Benim için mesele, “Ben demiştim” demenin rahatlığı değil. Çünkü haklı çıkmak, işini kaybedenin kaybını gidermiyor; seçmenin kırılan güvenini onarmıyor. Mesele, aynı körlüğün yeniden üretilmesine karşı çıkmak. İşçi konuşurken duymayanların, rozet değişince gösterdiği şaşkınlığa itiraz etmek.

Benim hükmüm yeni rozete bakılarak verilmedi. Emeğin karşısında aldığı tutumla oluştu. Bugün değişen onun partisi; benim hesap sorduğum yer aynı.

Yorum yap

← Ana Sayfaya Dön