Fransa’da kamu emekçilerinin ücret ve çalışma koşulları için başlattığı grev, lise öğrencilerinin ülke geneline yayılan eylemleriyle birleşti. Öğretmenlerden sağlık çalışanlarına, itfaiyecilerden kamu kurumlarında çalışanlara kadar geniş bir kesim 29 Eylül’de iş bırakarak sokaklara çıktı. Öğrenciler ise öğretmen ve personel eksikliğine, kalabalık sınıflara, kötü durumdaki okul binalarına ve eğitimdeki eşitsizliklere karşı yüzlerce lisede eylem ve blokaj gerçekleştirdi.
Eylemlerin merkezinde hükümetin 2027 bütçe politikası ve kamu çalışanlarının giderek ağırlaşan ücret kaybı bulunuyor. Hükümet, kamu çalışanlarının temel ücretlerinin belirlenmesinde kullanılan endeks değerini 2027’de yeniden dondurmayı planlıyor. Bu, kamu çalışanlarının genel ücret artışı alamayacağı bir yıl daha anlamına geliyor.
Sendikalar ise yıllardır devam eden ücret kaybının artık sürdürülemez hale geldiğini belirtiyor. Talepler yalnızca ücret artışıyla sınırlı değil. Kamu hizmetlerinde personel açığının kapatılması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, eğitim ve sağlık hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılması da eylemlerin temel talepleri arasında.
Fransa genelinde yaklaşık 170 gösteri düzenlendi. İçişleri Bakanlığı ülke çapındaki gösterilere 206 bin kişinin katıldığını açıklarken, CGT katılımın 300 binin üzerinde olduğunu bildirdi. Paris’te de resmi rakamlarla sendikaların verdiği rakamlar arasında önemli fark bulunuyor.
İtfaiyeciler eylemlerin en görünür gruplarından biri oldu. Özellikle yaz aylarında Fransa’yı etkileyen büyük yangınların ardından personel ve kaynak yetersizliğinin daha fazla görünür hale geldiğini belirten itfaiyeciler, çalışma koşullarının ve ücretlerin iyileştirilmesini talep ediyor.
Eğitim alanındaki sorunlar ise kamu çalışanlarının greviyle aynı gün ülke çapında büyüyen öğrenci hareketiyle daha görünür hale geldi.
Lise öğrencilerinin eylemleri 21 Eylül’de Paris yakınlarındaki Créteil’de bulunan Saint-Exupéry Lisesi’nde başladı. Doldurulmayan öğretmen kadrolarına karşı başlayan tepki kısa sürede başka okullara yayıldı. Öğrenciler öğretmen ve personel eksikliğinin yanı sıra kalabalık sınıfları, bakımsız okul binalarını ve eğitimde bölgeler arasındaki eşitsizlikleri gündeme taşıdı.
29 Eylül’de öğrenci eylemleri ülke çapında genişledi. Yaklaşık 410 lise çeşitli biçimlerde eylemlerden etkilendi. Eğitim Bakanlığı 45 okulda tam blokaj, 46 okulda ise blokaj girişimi kaydetti.
Özellikle Paris’in banliyölerinde öğrencilerin taleplerinde eğitimdeki eşitsizlik öne çıkıyor. Bazı okullarda öğrenciler 35 kişilik sınıflarda eğitim gördüklerini, öğretmen eksikliği nedeniyle derslerin yapılamadığını ve temel eğitim araçlarına ulaşmakta sorun yaşadıklarını anlatıyor.
Öğrenci hareketinin büyümesiyle birlikte bazı kentlerde polisle çatışmalar da yaşandı. Yetkililerin son açıklamalarına göre olaylarda en az 76 kişi yaralandı, yaklaşık 440 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların büyük bölümünün reşit olmadığı bildirildi. Bununla birlikte ülke genelindeki öğrenci eylemlerinin büyük bölümünün olaysız gerçekleştiği belirtiliyor.
Eylemler kısa sürede siyasi tartışmanın da merkezine yerleşti. Hükümet, bazı muhalefet siyasetçilerini öğrenci hareketini siyasi amaçlarla kullanmakla suçlarken, muhalefet temsilcileri polisin müdahalelerini eleştiriyor. Eğitim Bakanlığı ise öğrencilerin eğitim koşullarına ilişkin bazı taleplerinin meşru olduğunu kabul ederken şiddet olaylarını kınadı.
Fransa’daki hareket böylece yalnızca bir günlük kamu çalışanları grevinin sınırlarını aşmış durumda. Bir tarafta satın alma gücünün gerilediğini söyleyen kamu emekçileri, diğer tarafta eğitim sistemindeki personel, altyapı ve eşitsizlik sorunlarına karşı sokağa çıkan öğrenciler bulunuyor.
2027 bütçesi üzerindeki tartışmalar sürerken hükümet kamu harcamalarını kontrol altında tutmaya çalışıyor. Sendikalar ise bütçe açığının bedelinin kamu çalışanlarına ve kamu hizmetlerine ödetilmesine karşı çıkıyor.
29 Eylül’de aynı sokaklarda buluşan iki hareketin çıkış noktaları farklı olsa da ortak bir sorun etrafında birleşiyor: Kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların, çalışanların ücretlerinin ve eğitim koşullarının nasıl şekilleneceği.
Fransa’da bundan sonraki kritik aşama hükümet ile sendikalar arasındaki görüşmeler olacak. Sendikalar taleplerine karşılık verilmemesi halinde yeni eylemlerin gündeme gelebileceği uyarısında bulunurken, lise öğrencilerinin başlattığı hareket de birçok kentte devam ediyor.
GOCCOM Fransa
